Gezonde binnenlucht begint met weten wat je meet

We brengen een groot deel van onze tijd binnen door. Op kantoor, op school, in openbare gebouwen of thuis. Toch staan we er meestal niet bij stil wat de kwaliteit is van de lucht die we daar inademen. Je ziet immers niet hoeveel CO₂ er in een ruimte aanwezig is en ook temperatuur, luchtvochtigheid en vluchtige organische stoffen zijn niet altijd direct waarneembaar.

Juist daarom is meten zo belangrijk. Want pas als je weet wat er in een ruimte gebeurt, kun je de klimaatinstallatie daar goed op laten reageren.

Ik merk dat er de afgelopen jaren steeds meer aandacht is gekomen voor binnenluchtkwaliteit. Niet alleen vanuit het oogpunt van comfort en gezondheid, maar ook vanwege energieverbruik. Een gebouw continu maximaal ventileren is tenslotte niet de meest efficiënte oplossing. Je wilt ventileren wanneer dat nodig is en precies in de hoeveelheid die nodig is.

Welke factoren bepalen de binnenluchtkwaliteit?

Binnenluchtkwaliteit wordt door verschillende factoren beïnvloed. Denk bijvoorbeeld aan temperatuur, relatieve luchtvochtigheid, CO2, fijnstof, vluchtige organische stoffen (VOC's) en andere verontreinigingen.

Voor de dagelijkse regeling van gebouwen zijn vooral temperatuur, luchtvochtigheid en CO2 belangrijke parameters.

CO2 is bijvoorbeeld een goede indicator voor de ventilatiebehoefte van een ruimte. Wanneer meerdere mensen langere tijd in een vergaderruimte of klaslokaal aanwezig zijn, loopt de CO2-concentratie op. Door dit continu te meten, kan een gebouwbeheersysteem de ventilatie automatisch aanpassen aan de werkelijke behoefte.

Dat noemen we vraaggestuurd ventileren. In plaats van continu dezelfde hoeveelheid lucht te verversen, reageert de installatie op wat er daadwerkelijk in de ruimte gebeurt.

Betrouwbare metingen zijn de basis voor goede regeling

Een regelinstallatie kan alleen goede beslissingen nemen als de meetgegevens waarop die beslissingen zijn gebaseerd betrouwbaar zijn. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk wordt het belang van sensoren soms onderschat. Een afwijkende CO₂-, temperatuur- of vochtmeting kan ervoor zorgen dat een installatie onnodig veel ventileert, verwarmt of koelt. Andersom kan een installatie juist te weinig doen, waardoor het binnenklimaat minder comfortabel wordt.

De keuze en plaatsing van sensoren verdienen daarom aandacht. Welke parameters wil je meten? Hoe nauwkeurig moet de meting zijn? Waar wordt de sensor geplaatst? En hoe zorg je ervoor dat de metingen ook na jaren gebruik betrouwbaar blijven?

Temperatuur, CO² én luchtvochtigheid

Bij binnenklimaatregeling gaat veel aandacht uit naar temperatuur en CO₂, maar ook relatieve luchtvochtigheid kan belangrijk zijn.

Hoe belangrijk, hangt sterk af van de toepassing. In een kantooromgeving spelen bijvoorbeeld andere eisen dan in een museum, waar schommelingen in luchtvochtigheid schade aan kunstwerken kunnen veroorzaken.

Dat is precies waarom er niet één standaardoplossing voor ieder gebouw bestaat. Je moet eerst bepalen welke omstandigheden belangrijk zijn voor de gebruikers, het gebouw en de toepassing. Vervolgens bepaal je welke parameters je daarvoor moet meten.

Ook VOC's geven informatie over de luchtkwaliteit

Naast CO₂ kunnen ook VOC's worden gemeten. VOC staat voor Volatile Organic Compounds, oftewel vluchtige organische stoffen. Deze stoffen kunnen onder andere afkomstig zijn van bouwmaterialen, meubels, schoonmaakmiddelen en andere producten die in een gebouw worden gebruikt.

Een VOC-meting geeft daarmee aanvullende informatie over de luchtkwaliteit die je met alleen een CO₂-sensor niet krijgt.
Door meerdere parameters te combineren, ontstaat een completer beeld van wat er in een ruimte gebeurt. Dat maakt het mogelijk om de klimaatinstallatie slimmer aan te sturen.

Slim meten hoeft niet ingewikkeld te zijn

Bij Hitma werken we voor binnenklimaatmetingen onder andere met sensoren en transmitters van Produal. Daarmee kunnen parameters zoals temperatuur, relatieve luchtvochtigheid, CO₂ en VOC's worden gemeten.

Produal besteedt daarbij veel aandacht aan het langdurig betrouwbaar houden van metingen. Zo zijn er CO₂-sensoren met automatische baselinekalibratie, waarmee meetafwijkingen over langere tijd kunnen worden beperkt.

Daarnaast zijn er draadloze oplossingen beschikbaar. Dat kan interessant zijn bij renovatie of verduurzaming van bestaande gebouwen, omdat je niet overal nieuwe bekabeling hoeft aan te leggen.
Voor installateurs en onderhoudstechnici zijn er bovendien digitale hulpmiddelen, zoals de MyProdual-app, waarmee sensoren kunnen worden geconfigureerd en gecontroleerd. Dat maakt niet alleen de installatie eenvoudiger, maar helpt ook bij beheer en onderhoud.

Meten én regelen

Alleen meten is uiteindelijk niet genoeg. De echte winst ontstaat wanneer betrouwbare meetgegevens worden gebruikt om installaties slimmer te regelen.

Is een ruimte nauwelijks bezet? Dan hoeft de ventilatie daar niet op volle capaciteit te draaien. Loopt de CO2-concentratie op doordat er een vergadering begint? Dan kan de ventilatie automatisch worden verhoogd. Verandert de temperatuur of luchtvochtigheid? Dan kan de installatie daarop reageren.

Zo ontstaat een binnenklimaat dat zich aanpast aan de daadwerkelijke situatie in het gebouw.

Dat is wat mij betreft de kracht van goede gebouwinstrumentatie: je probeert niet te voorspellen wat er in een gebouw gebeurt, maar je meet het.
En hoe beter je meet, hoe beter je kunt regelen.

Wil je weten welke sensoren geschikt zijn voor het meten van de binnenluchtkwaliteit in jouw gebouw of installatie? Neem dan contact met mij op. Ik denk graag met je mee over de juiste meetoplossing.